![]() |
||||||||||||
Instrumenten volgens staat
Instrumenten volgens stemming
Materiaal
Stemmingen
Vingerzetting
Tasjes voor fluiten
Prijslijst
BRESSAN by BLEZINGER
Diverse standaard vingerzettingen gebruik ik voor mijn instrumenten. Daarnaast zijn er meer of minder duidelijke afwijkingen voor enkele types van instrumenten.
Deze vingerzetting werd in de eerste helft van de 20ste eeuw ontwikkeld door Peter Harlan en werd vooral in het Duitstalig gebied voor eenvoudige fluiten gebruikt. Het lijkt wel voordelig de vierde trap (f bij de sopraanfluit) niet met een gesplitste greep te spelen, maar zijn bij deze vingerzetting diverse tonen feitelijk niet speelbaar. Daarom wordt deze vingerzetting bij blokfluiten van hoge kwaliteit niet gebruikt. Ik gebruik deze vingerzetting principieel niet.
Ondanks de naam werd ook deze vingerzetting in het begin van de 20ste eeuw ontwikkeld. In Engeland door Carl Dolmetsch ontwikkeld, staat ze het spel door de gehele basisscala met alle belangrijke halftonen toe zonder een vingergat half te moeten dekken. Deze vingerzetting hebben tegenwoordig alle industrieel geproduceerde instrumenten met bepaalde eisen en won ook terrein in het onderwijs.
Ik gebruik deze vingerzetting voor al mijn barokinstrumenten 440 en, als niet anders gevraagd, voor barokinstrumenten in andere stemming (415 en andere). Hier zijn er in enkele gevallen lichte afwijkingen.
Blokfluiten hadden vroeger vaak licht verschillende vingerzettingen, die meestal toch wel een gemeenschappelijk kenmerk hadden: In tegenstelling tot de modern-barokke vingerzetting werd de vierde trap (f bij de sopraanfluit) in de diepe octaaf met een eenvoudig gesplitste greep (zonder pink) gespeeld, in de hoge octaaf sluit de ringvinger het gat alleen half. De verhoogde vierde trap (sopraan: fis) werd onder met extra pink, boven met extra half gesloten ringvinger gespeeld.
Deze vingerzetting vinden wij bij bijna alle historische blokfluiten van de vroege renaissancefluit tot het barokinstrument. Bij sommige andere tonen vooral in het hoge register verschillen de blokfluiten uit verschillende eeuwen en van verschillend constructie natuurlijk.
Met uitname van barokfluiten 440 zijn mijn instrumenten op aanvraag met historisch vingerzetting te verkrijgen.
Mijn fluiten volgens Ganassi baseren op de door Sylvestro Ganassi ontwikkelde vingerzetting. Tot de hoge sext hebben zij de 'normale' historische vingerzetting. In tegenstelling tot overgeleverde instrumenten uit de renaissance wordt de negende trap (sopraan: d) met gesloten middelvinger links gespeeld, zoals tegenwoordig gewoon.
Bovendien worden de speciale 'Ganassi-grepen' gebruikt. Deze verschillen heel erg van alle andere vingerzettingen, omdat ze akoestisch een heel ander systeem volgen. Een overzicht over de vingerzetting naar Ganassi vindt u hier.
Voor deze instrumenten gebruik ik principieel de historisch-barokke vingerzetting overeenkomstig met de meeste originelen. Het derde register werkt in principe met de vertrouwde grepen uit de barokke vingerzetting, waarbij vooral bij sopraan- en altfluit andere vingerzettingen mogelijk zijn die veel beter aanspreken. Een voorbeeld hiervan is de dubbele octaaf (sopraan: c): Met een extra gesloten ringvinger links en een half gesloten middelvinger rechts spreekt de toon meestal beter aan. De volgende toon (sopraan: d) doet dat vaak als links de middelvinger in plaats van de wijsvinger gesloten wordt.
Sommige halve tonen hebben in enkele gevallen licht verschillende variaties in vingerzetting, soms met halve sluiting. Dat is met een beetje proberen heel gauw uit te puzzelen.
De vingerzetting van deze instrumenten is daadwerkelijk met de modern-Engelse vingerzetting gelijk. Vanzelfsprekend heeft ieder model zijn karakteristieke eigenschappen die een geoefende speler zelf heel gauw uitpuzzelt.
Net als bij eigenlijk alle (normaal gesproken kort gemensureerde) barokfluiten is ook bij deze instrumenten het fis (altfluit) in de derde octaaf niet met gewone vingerzetting te spelen, maar alleen met afdekking van de uitgang van de boring. De hoge g (alt) is vooral bij fluiten naar Denner met sluiting van het laatste gat (pink) te spelen.
Ik stem deze instrumenten gewoon met modern-barokke vingerzetting en voorzie ze met dubbelgeboorde vingergaten voor de onderste halve tonen.
In tegenstelling tot de moderne standaard vingerzetting moet de verlaagde septime van de tweede octaaf (sopraan/tenor: bes, alt: es) met extra of gedeeltelijk of helemaal gesloten gat 7 (pink) gespeeld worden, omdat de toon anders te hoog is. Deze vingerzetting is bij bijna alle originelen te vinden.
De hoge g (altfluit) is meestal ook met gesloten gat (of half of helemaal) te spelen en voor de hoge fis (alt) geldt hetzelfde als bij de 'hoge' fluiten: Dat gaat alleen met afdekking van de uitgang van de boring.
Bij de Voice Flute moet de hoge gis (verhoogde vierde trap) in allebei octaven indien nodig met de pink worden 'verduisterd', als hij te hoog blijkt.
Op aanvraag stem ik deze instrumenten ook met historische vingerzetting ('vingerzetting volgens Hotteterre'), indien nodig met enkelgeboorde toongaten in plaats van dubbelgeboorde toongaten. Bij deze vingerzetting moet bij diverse tonen met half gesloten gaten worden gewerkt (zie boven). Speciaal voor de hoge cis (altfluit) geldt: Net als bij barokke originele is deze toon netelijk en eigenlijk alleen met de opening van het gat voor de rechter wijsvinger duidelijk te spelen - hij is een beetje 'tricky'.
Voor deze instrumenten geldt in belangrijke mate hetzelfde als voor de altfluiten (zie boven). Bovendien moet ook bij moderne vingerzetting bij alle twee tonen fis het gat 7 (pink) worden gesloten, omdat ze anders te hoog zijn. Dit is een compromis aan de verandering naar de moderne vingerzetting die mij toestaat, zo weinig verandering als mogelijk tegenover het uitblinkend origineel te maken.
Dit instrument bied ik of in historische of in modern-barokke vingerzetting aan, maar altijd met enkelgeboorde gaten en een voetklep. De diepe fis is daarom op deze fluit niet te spelen.
Verder kan men met standaard vingerzettingen tot de hoge g spelen, hoewel het middelstuk geen kleppen heeft.
![]()